- De leerlingen kunnen het verschil uitleggen tussen general purpose computers en special purpose computers.
- De leerlingen kunnen verschillende types general purpose computers herkennen en hun kenmerken beschrijven.
- De leerlingen kunnen de voor- en nadelen van standalone computers en netwerkcomputers benoemen.
- De leerlingen kunnen uitleggen wat een mainframe is en waarvoor het gebruikt wordt.
- De leerlingen kunnen het verschil geven tussen mainframes en supercomputers, inclusief hun toepassingen.
- Zie boek pag. 9-16
General purpose computers
Vraag aan jullie: hoeveel computers zijn er in de klas aanwezig?
Dat hangt ervan af wat je als een computer beschouwt. Denk niet alleen aan laptops en desktops, maar ook aan tablets, smartphones, smartwatches of zelfs slimme borden en rekenmachines. Kun je alle soorten computers in het lokaal opsommen?
General purpose en special purpose computers
- Computers zijn onmisbaar in de samenleving en worden gebruikt voor economie, ontspanning, transport en wetenschap.
- General purpose computers zijn ontworpen voor verschillende taken (zoals desktops, laptops, tablets, smartphones).
- Special purpose computers zijn gebouwd voor één specifieke taak (zoals boordcomputers, fabrieksbesturing, GPS).
Desktop en laptops
- Desktops zijn vaste computers met losse onderdelen (monitor, toetsenbord, muis), krachtig en uitbreidbaar, maar niet draagbaar.
- Laptops zijn draagbaar, hebben geïntegreerde onderdelen en een batterij, maar beperkte uitbreidingsmogelijkheden.
- Netbooks zijn kleine, lichte laptops voor eenvoudige taken, met lange batterijduur en beperkte prestaties.
- Ultrabooks zijn dunne, lichte laptops tussen netbooks en gewone laptops in, soms met aanraakscherm.
Mobiele apparaten
- Ze vallen onder de slate form factor, waarbij het hele apparaat uit één plat, rechthoekig stuk bestaat zonder fysiek toetsenbord dat standaard aanwezig is.
- Tablets zijn volledig geïntegreerd in het scherm, worden bediend met aanraking of stylus, en zijn niet uitbreidbaar.
- E-readers zijn speciaal voor het lezen van teksten, met energiezuinig e-ink scherm en lange batterijduur.
- Smartphones combineren telefonie met computermogelijkheden en internet, maar zijn moeilijk te repareren of uit te breiden.
Overige general purpose computers
- Smart-tv’s zijn televisies met internettoegang en apps, vaak onderdeel van een thuisnetwerk.
Scan deze qr-code om de video te bekijken
- Wearables zijn draagbare computers zoals smartwatches en smart glasses, vaak gericht op gezondheid of communicatie.
Scan deze qr-code om de video te bekijken
- Single board computers (zoals Raspberry Pi) zijn kleine, goedkope computers voor hobbyprojecten en educatie.
- HDMI-sticks maken van een gewone tv een smart-tv en functioneren meestal als mediacenter.
Test jezelf!
Scan deze qr-code om de inhoud te bekijken
Computers in netwerken
- General purpose computers kunnen worden ingedeeld in standalone computers en netwerkcomputers.
- Een standalone computer is niet verbonden met een netwerk; dit komt tegenwoordig zelden voor.
- Voordeel van standalone: zeer veilig, nauwelijks risico op virussen of hackers.
- Nadelen van standalone: geen internet, geen delen van bestanden of randapparaten.
- Een netwerkcomputer is verbonden met andere computers en kan gegevens uitwisselen.
- Netwerkcomputers kunnen als werkstation of server functioneren.
- Voordelen van netwerkcomputers: eenvoudig delen van data en middelen, toegang tot internet.
- Nadeel: kwetsbaarder voor virussen en hackers.
- In bedrijven, scholen en overheden zijn computers bijna altijd verbonden in netwerken, meestal met internet.
- Dit boek focust op de bouw en werking van computers; netwerken worden in een ander boek behandeld.
Test jezelf!
Scan deze qr-code om de inhoud te bekijken
De krachtigste computers
Mainframes
- Een mainframe is een uiterst krachtige computer die honderden tot duizenden gebruikers tegelijk kan bedienen.
- Ze worden vooral gebruikt door grote bedrijven voor grootschalige gegevensverwerking, zoals transacties bij banken.
- IBM is marktleider in mainframes, met meer dan 90% marktaandeel.
- Rond 2010 beleefden mainframes een heropleving door de groei van mobiel internet en de nood aan betrouwbare, centrale verwerking van grote datastromen.
- De term mainframe ontstond in de jaren 1970, toen kleinere computers (minicomputers) opkwamen.
- Mainframes centraliseren de verwerking, in tegenstelling tot netwerken die taken verdelen over meerdere computers.
- Kenmerken van mainframes:
- Ontworpen voor één complexe, centrale taak.
- Grote verwerkingscapaciteit en betrouwbaarheid (RAS: reliability, availability, serviceability).
- Onderhoud kan vaak gebeuren terwijl het systeem online blijft.
- Uitgebreide input/output-mogelijkheden via meerdere processoren (channels).
- Multi-user: honderden tot duizenden gebruikers via terminals.
- Ondersteunen vaak meerdere besturingssystemen, meestal neerwaarts compatibel.
- Gebruik van lock-stepping voor foutcontrole: twee processoren voeren dezelfde taak uit en vergelijken het resultaat.
Supercomputers
Vergelijking mainframes en supercomputers
- Mainframes zijn ontworpen voor betrouwbaarheid en langdurige, centrale verwerking van veel transacties (langeafstandslopers).
- Supercomputers zijn gebouwd voor maximale rekenkracht en snelheid bij complexe berekeningen (sprinters).
- Beide behoren tot de HPC-systemen (High Performance Computing), maar hebben verschillende doelen en architecturen.
Test jezelf!
Scan deze qr-code om de inhoud te bekijken
- General purpose computers zijn ontworpen voor verschillende taken, zoals laptops en desktops, en kunnen veel soorten software draaien.
- Special purpose computers zijn gemaakt voor één specifieke taak, zoals een wasmachinebesturing of een verkeerslichtcontroller.
- Verschillende types general purpose computers zijn onder andere desktops, laptops, tablets en smartphones; elk heeft eigen kenmerken zoals draagbaarheid, rekenkracht en energieverbruik.
- Standalone computers werken zelfstandig zonder netwerk; voordeel is eenvoud en veiligheid, nadeel is beperkte samenwerking en delen van bestanden.
- Netwerkcomputers zijn verbonden met andere computers; voordeel is eenvoudig delen van data en middelen, nadeel is afhankelijkheid van het netwerk.
- Mainframes zijn krachtige computers die veel gebruikers en grote hoeveelheden data tegelijk kunnen verwerken, vaak gebruikt door banken en grote bedrijven.
- Mainframes vs. supercomputers: mainframes zijn voor veel transacties tegelijk, supercomputers zijn voor complexe berekeningen zoals wetenschappelijk onderzoek; supercomputers zijn sneller maar minder geschikt voor veel gebruikers tegelijk.
