- De leerlingen kunnen een relevante onderzoeksvraag formuleren die duidelijk en afgebakend is.
- De leerlingen kunnen gericht zoeken naar bruikbare open data en geschikte gegevensbronnen selecteren.
- De leerlingen kunnen de betrouwbaarheid van een bron beoordelen op basis van herkomst, actualiteit, doel en vergelijkbaarheid.
- De leerlingen kunnen nagaan of beschikbare gegevens een antwoord toelaten op de onderzoeksvraag en ontbrekende data herkennen.
- De leerlingen kunnen de structuur van een dataset analyseren, waaronder velden, datatypes en mogelijke kwaliteitsproblemen.
- De leerlingen kunnen een passende visualisatie kiezen en motiveren in functie van de onderzoeksvraag.
- De leerlingen kunnen data op een ethische en kritische manier interpreteren zonder misleidende conclusies te trekken.
- Er is geen boek voor dit onderwerp.
Inleiding onderzoekscyclus
In deze lessenreeks doorlopen jullie stap voor stap een volledige onderzoekscyclus: van een eerste vraag tot een onderbouwde conclusie.
- Jullie werken met een echte dataset (bijvoorbeeld van Statbel of Wikipedia).
- Jullie leren hoe je met data een betrouwbaar antwoord formuleert op een relevante onderzoeksvraag.
We besteden hier 3 lesuren aan:
-
In lesuur 1 (Oriëntatie en Probleemstelling) formuleren jullie een onderzoeksvraag, zoeken jullie naar een dataset, en onderzoeken jullie de structuur van de gegevens (velden en datatypes).
-
In lesuur 2 (Analyse en Visualisatie) zetten jullie de data om in bruikbare inzichten met Power BI. Jullie kiezen passende grafieken, motiveren waarom die visualisaties geschikt zijn en controleren kritisch of de voorstelling van de data geen fout of misleidend beeld geeft.
-
In lesuur 3 (Conclusie en Rapportering) brengen jullie alle resultaten samen in een heldere synthese. Jullie lichten toe hoe jullie van vraag naar antwoord zijn gegaan en presenteren jullie bevindingen kort aan de "klant" (de leraar of de medeleerlingen).
Het doel van deze cyclus is niet alleen een mooi dashboard maken, maar vooral leren denken als onderzoeker: kritisch, gestructureerd en onderbouwd.
Evaluatie
Dit onderdeel zal als deelproefwerk gequoteerd worden (deel van de examenpunten).
Deadlines:
| Onderdeel | Deadline / info | Gewicht |
|---|---|---|
| Keuze onderwerp | woensdag 22 april 2026, 21:59 | 15% |
| Import brongegevens | woensdag 20 mei 2026, tegen einde van de les | 25% |
| Presentatie | woensdag 27 mei 2026 | 60% |
| Verwachte studielast | max 1,5 uur buiten de les | - |
Succes!
De onderzoekscyclus
Een onderzoeksvraag
- Je ziet ergens een nieuwsbericht...
En je vraagt je af:
stijgt of daalt het aantal verkeersongevallen in Zottegem de voorbije jaren?
Dit is een onderzoeksvraag!
Op zoek naar een gegevensbron
Om deze te kunnen beantwoorden, hebben we gegevens over verkeersongevallen nodig. Een goed startpunt als je data zoekt is de zoekterm 'open data' gevolgd door wat je zoekt.
We hebben geluk! De eerste link verwijst al naar een pagina waar we gegevens kunnen downloaden. Vaak is het niet zo gemakkelijk en moeten we flink doorzoeken om de gegevens te vinden die we nodig hebben.
Beoordeel altijd de betrouwbaarheid van de gegevensbron!
Afkomstig van een betrouwbare organisatie of auteur met expertise? Recente informatie? Intentie? Wat is het doel van de bron? Is de bron neutraal? Kan je vergelijken met andere bronnen?
Bieden de gegevens een antwoord op de onderzoeksvraag
- Heb ik alle nodige gegevens?
- Staan ze in het juiste formaat?
- Moet ik gegevensbronnen combineren?
Hoe visualiseer ik de gegevens?
- Welke grafiek toont de cijfers op zo'n manier dat ze een antwoord bieden op de onderzoeksvraag?
- Let op het ethisch aspect: maak geen misleidende grafieken!
- Als je geen conclusie kan trekken, dan zeg je dit.
- Blijf neutraal: als de conclusie niet is wat je wenst dan probeer je deze niet te verdoezelen.
Jullie eigen onderzoeksvraag
Jullie mogen een eigen onderzoeksvraag kiezen (voorleggen aan de leraar) of uit één van onderstaande vragen kiezen. Iedere leerling moet wel een verschillende onderzoeksvraag hebben.
Wat zijn de populairste automerken in België op basis van inschrijvingen?
Bronnen: Statbel, FEBIAC
Hoe is het aantal inwoners in de Belgische provincies geëvolueerd de voorbije 10 jaar?
Bronnen: Statbel, Wikipedia
Hoeveel toeristen komen er jaarlijks naar verschillende Europese landen?
Bronnen: Eurostat, UNWTO, Wikipedia
Wat is de werkloosheidsgraad in de verschillende EU-landen?
Bronnen: Eurostat, IMF, Wikipedia
Wat zijn de gemiddelde prijzen van huizen per Belgische provincie?
Bronnen: Statbel, Immoweb Trends
Wat zijn de populairste studierichtingen in het hoger onderwijs in België?
Bronnen: Vlaamse overheid (onderwijsdata), Wikipedia
Hoeveel CO₂-uitstoot is er per sector in België?
Bronnen: Statbel, Eurostat, Klimaatrapporten
Hoeveel afval produceert een Belg per jaar in vergelijking met andere EU-landen?
Bronnen: Eurostat, OVAM, Wikipedia
Wat zijn de grootste exportproducten van België?
Bronnen: Statbel, Nationale Bank, UN Comtrade
Hoeveel smartphones worden er jaarlijks verkocht wereldwijd per merk?
Bronnen: Wikipedia, Statista (gratis), IDC
Wat is het gemiddeld maandloon in de verschillende sectoren in België?
Bronnen: Statbel, SD Worx, RSZ
Hoeveel leerlingen zitten er in het secundair onderwijs per onderwijsvorm (ASO, TSO, BSO, KSO)?
Bronnen: Onderwijs.vlaanderen.be, Wikipedia
Hoeveel elektrische auto’s rijden er per jaar in België?
Bronnen: Statbel, FEBIAC, VRT NWS
Wat zijn de populairste voornamen bij pasgeborenen in België de voorbije jaren?
Bronnen: Statbel, Kind & Gezin
Hoeveel studenten zijn er per hogeschool of universiteit in Vlaanderen?
Bronnen: Vlaamse overheid – Databank Hoger Onderwijs
Wat zijn de grootste bedrijven in België op basis van omzet of aantal werknemers?
Bronnen: Trends Top, Statbel, Wikipedia
Hoeveel mensen gebruiken het openbaar vervoer in België per vervoersmiddel (NMBS, De Lijn, MIVB, TEC)?
Bronnen: Jaarverslagen vervoersmaatschappijen, Wikipedia
Hoeveel dagen per jaar regent het gemiddeld in Belgische steden?
Bronnen: KMI, Wikipedia
Wat zijn de gemiddelde huurprijzen per stad of provincie in België?
Bronnen: Statbel, Immoweb Trends, Huurbarometer
Wat zijn de verschillen in internetgebruik of sociale media-gebruik per leeftijdsgroep in België?
Bronnen: Mediawijs.be, Statbel, Digimeter (imec.be)
- Een sterke onderzoeksvraag is relevant, duidelijk afgebakend en vormt het vertrekpunt van de volledige onderzoekscyclus.
- Gericht zoeken naar open data en geschikte gegevensbronnen bepaalt in grote mate de kwaliteit van het onderzoek.
- De betrouwbaarheid van bronnen wordt beoordeeld via herkomst, actualiteit, doel, neutraliteit en vergelijking met andere bronnen.
- Beschikbare gegevens moeten inhoudelijk en technisch passen bij de onderzoeksvraag; ontbrekende gegevens vragen aanvulling of combinatie van bronnen.
- Inzicht in velden, datatypes en mogelijke datakwaliteitsproblemen is noodzakelijk vóór verdere analyse.
- Een passende visualisatie maakt inzichten zichtbaar en moet inhoudelijk aansluiten bij de onderzoeksvraag.
- Ethische en kritische datainterpretatie voorkomt misleiding en leidt tot onderbouwde, neutrale conclusies.
