- De leerlingen kunnen het verschil tussen formules en weergave in spreadsheets verklaren
- De leerlingen kunnen meerdere werkbladen aanmaken, beheren en hernoemen
- De leerlingen kunnen markeringsregels toepassen voor voorwaardelijke opmaak
- De leerlingen kunnen gegevensbalken gebruiken voor visuele vergelijking van data
- De leerlingen kunnen kleurschalen implementeren voor datavisualisatie
- De leerlingen kunnen pictogrammen gebruiken voor conditionele statusaanduiding
- De leerlingen kunnen functionele opmaak nuttig inzetten om data sneller te analyseren
Deel 1: De Achterkant van de Cel en Meerdere Werkbladen
Theorie: Inhoud versus Weergave
Een cel in een rekenblad heeft een "voorkant" en een "achterkant". De voorkant toont het resultaat op je scherm, terwijl de achterkant de werkelijke inhoud bevat.
- De werkelijke inhoud is vaak een formule of een functie.
- Je bekijkt de werkelijke inhoud altijd in de formulebalk bovenaan.
Dit is het belangrijkste principe van rekenbladen. Het programma berekent de formules namelijk automatisch voor jou op de achtergrond.
- Je typt bijvoorbeeld
=20+30in een cel en drukt op Enter. - De cel toont het getal
50op het scherm. - De formulebalk toont nog steeds de oorspronkelijke tekst
=20+30.
Theorie: Werken met Meerdere Werkbladen
Een spreadsheet-bestand heet een werkmap en kan meerdere pagina's bevatten. Deze pagina's noemen we werkbladen, die je onderaan je scherm als tabbladen ziet.
- Je structureert hiermee grote hoeveelheden informatie.
- Je klikt op het plusteken (
+) naast de tabbladen om een nieuw, leeg werkblad toe te voegen.
Het organiseren van je document is erg belangrijk. Je kan deze tabbladen daarom makkelijk een eigen naam geven.
- Je dubbelklikt op de naam van het tabblad.
- Je typt een nieuwe, duidelijke naam in.
- Je drukt op de Enter-toets om de naam op te slaan.
Opdracht 1: Jouw Festival Dagplanning
- Maak een nieuw, leeg document aan.
- Geef het eerste werkblad de naam "Dagplanning".
- Neem de onderstaande tabel exact over.
- Bereken het ontbrekende totaalbedrag met behulp van een formule.
Deel 2: Basis Voorwaardelijke Opmaak (Markeringsregels)
Theorie: Functionele Opmaak
Je kan cellen opmaken met kleuren en randen, wat puur esthetisch kan zijn. Opmaak kan echter ook een functie hebben om data sneller te begrijpen, wat we functionele opmaak noemen.
- Een bekende vorm hiervan is 'Voorwaardelijke opmaak'.
- De opmaak van de cel verandert hierbij automatisch op basis van de inhoud in die cel.
Theorie: Markeringsregels voor cellen
Opdracht 2: Het Festivalbudget Bewaken
- Maak een nieuw werkblad aan. Noem dit werkblad "Budget".
- Neem de onderstaande tabel over.
- Bereken in de laatste kolom het verschil tussen je budget en de werkelijke uitgave (Budget min Uitgave).
- Gebruik daarna voorwaardelijke opmaak op de kolom 'Verschil'. Zorg dat negatieve getallen (waar je over je budget heen bent gegaan) automatisch een rode achtergrondkleur krijgen.
- Laat dit aan de leraar zien
- Verander daarna de opmaak van voorwaardelijke opmaak regel. Zorg dat de negatieve getallen niet enkel een rode achtergrond krijgen maar ook in het vet komen te staan.
Deel 3: Visuele Vergelijking (Gegevensbalken)
Theorie: Gegevensbalken
Soms heb je een lange lijst met getallen en is het lastig om snel de hoogste of laagste waarden te vinden. Gegevensbalken lossen dit probleem visueel op door een klein staafdiagram in de cel zelf te plaatsen.
- De lengte van de balk hangt af van het exacte getal in de cel.
- Het hoogste getal in de geselecteerde lijst krijgt de langste balk, die bijna de hele cel vult.
- De andere balken in de lijst schalen automatisch mee in verhouding.
Het instellen van deze visuele balken is in een paar klikken gebeurd.
- Je selecteert eerst de hele kolom met getallen die je wilt vergelijken.
- Je klikt op 'Voorwaardelijke opmaak' en kiest de optie 'Gegevensbalken'.
- Je selecteert een kleur naar keuze uit het menu.
Opdracht 3: Populariteit van Artiesten
- Maak een derde werkblad aan. Noem dit werkblad "Mainstage Streams".
- Je organiseert een klein festival en kijkt naar de Spotify-streams van je artiesten. Neem de tabel over.
- Gebruik de functie gegevensbalken op de kolom met streams. Maak de balken blauw.
Deel 4: Geavanceerde Datavisualisatie (Kleurschalen)
Theorie: Kleurschalen
Als je snel de algemene spreiding van je data wilt zien, is een kleurschaal hier perfect voor. Een kleurschaal geeft elke cel een achtergrondkleur, waarbij het programma een vloeiend kleurverloop berekent over alle cellen.
- Een bekende variant is de stoplicht-schaal (Groen, Geel, Rood).
- Groen staat in deze schaal vaak voor de hoogste of beste waarden.
- Rood staat logischerwijs voor de laagste of slechtste waarden.
- Geel vertegenwoordigt de gemiddelde waarden in het midden.
Het handige aan deze functie is dat je de grenzen voor de kleuren niet zelf hoeft uit te rekenen. Het spreadsheetprogramma analyseert jouw data en bepaalt dit helemaal zelf.
- Je selecteert het bereik met getallen dat je in kaart wilt brengen.
- Je navigeert naar 'Voorwaardelijke opmaak' en klikt op 'Kleurschalen'.
- Je kiest het gewenste kleurenpalet dat past bij jouw gegevens.
Theorie: Pictogrammen
Naast kleurschalen kun je ook pictogrammen (icons) conditioneel weergeven. Dit is een andere manier om data visueel op te maken en kan soms nog duidelijker zijn dan kleuren.
- Pictogrammen kunnen waarschuwingen, sterren, pijlen of vinkjes zijn.
- Het programma kiest automatisch het juiste pictogram op basis van de waarde in de cel.
- Dit werkt goed voor scoringen, risico-analyses of snelle statusaanduiding.
De pictogrammen kunnen direct in de cel verschijnen of de kleur ervan veranderen:
- Je selecteert het bereik met getallen dat je wilt markeren met pictogrammen.
- Je navigeert naar 'Voorwaardelijke opmaak' en klikt op 'Pictogrammenset'.
- Je kiest een geschikte pictogramgroep, bijvoorbeeld sterren (★), pijlen (▲▼) of verkeerslichten.
- Het programma past de pictogrammen automatisch toe op basis van de waarden in jouw cellen.
Opdracht 4: Festival Recensies van Vrienden
- Maak een vierde werkblad aan. Noem dit werkblad "Festival Reviews".
- Je vriendengroep heeft de festivals van vorig jaar een score op 10 gegeven voor verschillende categorieën. Neem de tabel over.
- Selecteer alle cellen met cijfers (dus niet de namen of categorieën). Pas één kleurschaal toe op al deze cijfers tegelijk.
- Gebruik een schaal waarbij hoge cijfers groen zijn en lage cijfers rood.
- Bij nader inzien vind je de score van sanitaire voorzieningen heel belangrijk en wil je deze met pictogrammen duidelijk maken.
- Pas de bestaande regel van de kleurschaal aan zodat deze niet van toepassing is op de kolom 'Sanitaire voorzieningen'
- Maak een nieuwe regel zodat de pictogrammen groen vinkje, geel uitroepteken en rood kruisje gebruikt worden.
- De scores zijn niet zo goed. Pas de regel aan zodat er een groen vinkje komt bij een score van 5 of meer en een rood kruisje bij een score van minder dan 3. In de andere gevallen mag er een uitroepteken staan.
- Formules vormen de achterkant van cellen, terwijl de weergave het resultaat toont in de formulebalk.
- Werkbladen organiseren grote datasets in aparte tabbladen van één werkmap.
- Markeringsregels passen automatisch celkleur aan op basis van ingestelde voorwaarden.
- Gegevensbalken visualiseren waardegroepen door schaalbare staafjes in cellen weer te geven.
- Kleurschalen tonen dataverdeling via vloeiende kleurverlopen, waarbij het programma grenzen automatisch berekent.
- Pictogrammen geven snelle statusaanduiding met icons zoals vinkjes, waarschuwingen en pijlen op basis van celwaarden.
- Voorwaardelijke opmaak helpt data sneller analyseren door functionele visuele ondersteuning.
